Aşk Nasıl Sürdürülür? - Aşk Laboratuarından Sırlar: Güven Oluşturup İhanetten Kaçınmanın Yolları

1. Dikkat çağrısına dönmek

“Aşkı öldüren o dört atlıyı tanı.”

Gottman'ın çalışmalarında güven, tek bir büyük yeminle değil, gündelik anlarda verilen küçük cevapların toplamıyla büyür. Eşin pencereden bir kuş gösterdiğinde ya da günün haberini anlattığında telefondan başını kaldırıp kaldırmaman, o an iki yöne açılan bir kapı gibidir: yakınlaşırsın ya da uzaklaşırsın. Bu küçük dönüşlerin ve sırt çevirmelerin tekrarı güveni biriktirir ya da aşındırır. Bu akşam eşinin sana yönelttiği ilk küçük çağrıyı, bir soruyu, bir haberi, bir iç çekişi, fark et ve ekrandan tamamen ona dönerek karşılık ver.

2. İhanet bir anda doğmaz

“Küçük ilgi bağları aşkı kurtarır.”

Publishers Weekly incelemesi kitabın anlattığı yolu şöyle özetliyor: Taraflar hoşnutsuzluğunu dile getirmeyi bırakır, biri güvenilmez hâle gelip eşini başka biriyle ya da başka bir hayatla kıyaslamaya başlar, incinen taraf da teselliyi dışarıda arar. Bu bakış ihaneti mazur göstermez; nasıl hazırlandığını gösterir ve kopuşun ilk halkasının genellikle susmak olduğunu hatırlatır. Yani erken dönemde söylenmeyen küçük bir kırgınlık, yıllar sonra çok daha büyük bir sessizliğe dönüşebilir. İçinde biriken bir hoşnutsuzluk varsa onu üç cümleye sığdır: Ne oldu, ne hissettim, ne istiyorum. Cümleleri suçlamadan, bu hafta eşine yüksek sesle oku.

3. Duygusal uyum

“İlişki hesabında bakiye var mı?”

Gottman güvensizliği, partnerlerin birbirinin duygusuna ayarlanamaması olarak okur. Kitaba atfedilen dört beceri, iyi niyetli bir dinleyici olmanın ayrıntılı tarifi gibi okunabilir. Şunlar: duygunu adlandırmak, evet-hayır yerine bir hikâye çağıran sorular sormak, duyduğunu kendi sözlerinle geri yansıtmak ve eşinin rahatsız edici duygularını da kabul etmek. Eşin işteki tatsız bir günü anlattığında çözüm üretmeye atlama. Önce Seni en çok ne yordu? diye sor, sonra duyduğunu kendi cümlelerinle özetle ve doğru anlayıp anlamadığını eşine sor.

4. Bunalmışken onarım tutmaz

Tebeşir sahnesindeki adamın başına gelen şey, stresin bedeni devralmasıdır: ter, titreme, nefes daralması ve net düşünememe. Publishers Weekly'ye göre kitap, stres bedeni bunalttığında onarım çabalarının çöktüğünü anlatıyor; yani öfkenin tepesinde özür ya da savunma işe yaramaz. Konuşmayı bırakıp bedenin yatışmasını beklemek bir kaçış değil, konuşmayı kurtarmanın yolu; stres düşmeden kurulan her cümle ilişkiye yeni bir yara bırakabilir. Bir sonraki gerilim için mola cümleni şimdiden hazırla ve dönüş saatini içine kat: Çok gerildim, yarım saat sonra bu konuya döneceğim.

5. Aldatmadan ibaret olmayan ihanet

Publishers Weekly kitabın ihaneti yalnızca aldatmaya indirmediğini aktarıyor; sayılan biçimler arasında yokluk, eşe karşı başkalarıyla ittifak kurmak ve yalan var. Bu liste tanıdık bir gerçeği gösterir: ihanet her zaman kapı arkasında yaşanmaz, bazen aynı masada oturarak da yaşanır. Akşam yemeğinde zihnen orada olmamak, her evlilik kavgasını anneye ayrıntısıyla anlatıp eşi haksız ilan ettirmek ya da önemsiz görünen bir yalan bu listeye girebilir. Kendini suçlamak yerine yokla: Son iki haftada eşimden eksik anlattığım ya da sakladığım bir konu oldu mu? Olduysa bu akşam tamamlayıp anlat.

6. Dört kötü alışkanlık

Kirkus incelemesi, Gottman'ın bilinen dört olumsuz kalıbının kitapta geçtiğini aktarıyor: eleştiri, küçümseme, savunmaya geçme ve duvar örme. Güveni sinsi biçimde aşındıranlar bunlardır, çünkü sıradan bir tartışmanın içinde kaybolurlar ve kimse bilerek yapmadığını düşünür. Adını koymak, onları fark etmenin ilk adımıdır. Fatura konuşurken sen hep böylesin demek eleştiri; göz devirmek küçümseme; yanıt vermeden odadan çıkmak duvar örmek olabilir. Son tartışmanı hatırla, hangi kalıbı sen kullandın, bul. Yarın aynı şikâyeti Ben şunu hissettim, şunu istiyorum diye kur.

7. Güven ölçeği ve sınırları

Kirkus, kitapta Aşk Laboratuvarı'ndan türeyen evde yapılabilir testler olduğunu yazıyor: bir güven ölçeği, gerçek aşk göstergesi ve sorunlu ilişkiler için bir ayrılma zamanı testi. Aynı eleştirmen, partnerin hayatının açık bir kitap olması beklentisini gerçekçi bulmuyor. Testlerin soruları burada yok; kitabı okumadan puan hesaplamak yanlış okumaya yol açar. Önce kendi gözlemini yaz: Son iki haftada eşimin sözünü tuttuğu üç an, tutmadığı bir an. Bunu hüküm için değil, konuşmayı açmak için kullan.

8. Güveni yeniden kurmak

Publishers Weekly kitabı, ilişkiyi değerlendirme araçları ile ihanetten kaçınma ve kriz sonrası toparlanma için adım adım yöntemler sunan bir rehber olarak tarif ediyor; en çok, eski yaraları konuşmaya hazır çiftlere uygun buluyor. Yöntemin adımlarını burada aktarmıyoruz. Taşınabilecek ilke sade: Güven tek taraflı bir söz değil, tekrar eden küçük doğrulamalarla geri gelir. Ağır bir kırılma varsa çift terapistiyle yürümek yükü paylaştırır. Bugün tutabileceğin tek bir küçük söz ver, örneğin akşam yedide arayacağım de, ve tam saatinde ara.