Android yakında App Store'dan İndir
Denemeler — Michel de Montaigne özgün Nediyo kitap kapağı illüstrasyonu
DÜŞÜNCE TARİHİ & ANLAM

Denemeler

Orijinal Eser: Les Essais (1580) · Bağımsız Kitap Özeti, Ana Fikirleri ve Dersleri

Michel de Montaigne
Kitabın Yazarı ve Düşünürü
Michel de Montaigne (Fransa · 1533–1592)
▶ 8 Animasyon Bölümü (Bölüm Başı 3–4 dk) 📖 5 dk Editoryal Okuma ✓ Doğrulanmış Birincil Kaynaklı
30 Saniyede Temel Tez (Önce Değer Özeti)

Michel de Montaigne, 16. yüzyılda şatosunun kulesindeki kütüphanesine çekilip kendini incelemeye karar verdiğinde, yeni bir yazı türünün de kapısını açtı. İlk baskısı 1580'de çıkan, sonra yıllarca genişletilen Denemeler, dostluktan eğitime, ölümden kokulara kadar uzanan konularda dolaşan kişisel yazılardan oluşuyor. Montaigne kesin hükümlere varmak yerine düşünmeyi deniyor, insan aklının sınırlarını ve insan doğasının ne kadar değişken olduğunu sorguluyor. Kendini dürüstçe gözlemlemek isteyen herkes için beş yüzyıldır taze kalan bir arkadaş.

Kazanımlar & Uygulama

Denemeler Kitabından Ne Öğreneceksin?

Michel de Montaigne tarafından ortaya konan temel ilkeleri günlük yaşamınıza ve kararlarınıza taşırken elde edeceğiniz somut kazanımlar:

  • Kendini gözlemlemenin bir düşünme yöntemi olabileceğini görürsün
  • Kesinlik yerine şüpheyle düşünmenin rahatlığını tanırsın
  • Farklı geleneklere yargılamadan bakmayı denersin
  • Ölüm, dostluk ve eğitim üzerine kendi fikrini yazmaya cesaret edersin
Denemeler animasyon sahnesi
▶ 0. Saniyeden Türkçe Sesli Anlatım
Görsel-İşitsel Öğrenme Deneyimi

Bu Kitabı Uygulamada 3–4 Dakikalık Bölümlerle İzle

Uzun metinleri okumaya vakit bulamadığında, Denemeler eserinin her bir ana fikrini dikey (9:16) editoryal animasyonlarla, profesyonel Türkçe seslendirme ve altyazıyla keşfet.

Bölüm 1: Konusu kendisi olan bir kitap▶ 3–4 dk
Bölüm 2: Deneme demek denemek demek▶ 3–4 dk
Bölüm 3: Aklın sınırlarını kabul etmek▶ 3–4 dk
Bölüm 4: İnsan sürekli değişen bir varlık▶ 3–4 dk
Bölüm 5: Başkalarının âdetlerine bakmak▶ 3–4 dk
Bölüm 6: Ölümle tanışık yaşamak▶ 3–4 dk
Bölüm 7: Dostluk, eğitim, beden▶ 3–4 dk
Bölüm 8: Yeniden yazmanın cesareti▶ 3–4 dk
Bölüm Bölüm Derin Analiz (8 Ana Fikir)

Denemeler — Temel Fikirler ve Bölüm Özeti

Google yararlı içerik ilkelerine uygun olarak hiçbir fikri kilitlemeden, kitabın tüm omurgasını ve her bölümün sabah mikro-eylemini aşağıda açık olarak sunuyoruz:

BÖLÜM 1 · 3–4 DK SESLİ ANİMASYON Denemeler

1. Konusu kendisi olan bir kitap

Montaigne'in en cesur fikri, kendini kitabının konusu yapmasıdır. Büyük olayları ya da kahramanları değil, kendi alışkanlıklarını, zaaflarını, düşüncelerinin dalgalanmalarını yazar. Bu, bencillik gibi görünebilir; ama Montaigne kendini tanıyarak insanı tanıdığını düşünür. Bir insanı dürüstçe incelersen, tüm insanlarda ortak olan bir şeyi de görürsün. Gündelik hayatta bunu bir günlük tutarak deneyebilirsin: kendi tepkilerini kayda geçirdikçe, başkalarının tepkilerini de daha iyi anlarsın. Montaigne kendini güzelleştirmeden anlatmaya özen gösterir; kusurlarını da yazar. Bu akşam bugün verdiğin bir tepkiyi ve onun nedenini, kendini savunmadan iki cümleyle yaz.

☀ Sabah 07:30 Mikro-Eylemi (60 Saniye Uygulama) Bu akşam bugün verdiğin bir tepkiyi ve onun nedenini, kendini savunmadan iki cümleyle yaz.
BÖLÜM 2 · 3–4 DK SESLİ ANİMASYON Denemeler

2. Deneme demek denemek demek

Montaigne'in kullandığı kelime, Fransızcada sınamak ve denemek anlamına gelir. Yazıları bitmiş, kesin hükümler değil, bir düşünceyi tartma girişimleridir. Bir konuya bir yerden girer, yolda başka bir konuya sapar, bazen başladığı yere dönmez bile. Bu dağınıklık bilinçlidir: düşünce de böyle çalışır. Bir arkadaşınla yürüyüşte konuşurken konudan konuya atladığın ama sonunda bir şey anladığın sohbetleri düşün. Montaigne bu doğal akışı yazıya taşır. Her şeyi baştan planlamak zorunda olmadığını, yazarken düşünebileceğini gösterir. Kafanı kurcalayan bir konuyu seç ve on dakika boyunca, düzeltmeden, aklına geldiği gibi yaz.

☀ Sabah 07:30 Mikro-Eylemi (60 Saniye Uygulama) Kafanı kurcalayan bir konuyu seç ve on dakika boyunca, düzeltmeden, aklına geldiği gibi yaz.
BÖLÜM 3 · 3–4 DK SESLİ ANİMASYON Denemeler

3. Aklın sınırlarını kabul etmek

Montaigne, insan aklının sınırlı olduğunu ve gerçeğin sonsuzluğu karşısında kesin bilgiye ulaşmanın zor olduğunu savunur. Bu şüphecilik onu karamsar yapmaz; aksine, kesinlik iddiasından vazgeçmenin bir tür huzur verdiğini düşünür. Kendinden çok emin konuşan birini dinlerken içinde beliren rahatsızlığı hatırla: Montaigne o güvenin çoğu zaman yanıltıcı olduğunu söyler. Ona göre bilge kişi, neyi bilmediğini bilen kişidir. Bu tavır, farklı görüşlere daha açık olmayı da kolaylaştırır. Montaigne'in bu konudaki en uzun yazısı, döneminin felsefi ve dinî tartışmalarına girer. Bu hafta çok emin olduğun bir fikrini seç ve onun yanlış olabileceği bir durumu düşün.

☀ Sabah 07:30 Mikro-Eylemi (60 Saniye Uygulama) Bu hafta çok emin olduğun bir fikrini seç ve onun yanlış olabileceği bir durumu düşün.
BÖLÜM 4 · 3–4 DK SESLİ ANİMASYON Denemeler

4. İnsan sürekli değişen bir varlık

Montaigne, insanın tutarlı ve sabit bir varlık olmadığını sık sık vurgular. Sabah cesur olan biri akşam korkak, bugün cömert olan yarın cimri olabilir. Ona göre bu çelişkiler insan doğasının bir parçasıdır ve kendimizi tek bir etiketle tanımlamak yanıltıcıdır. Bunu kendinde de görürsün: iş yerinde sabırlı biri evde çabuk sinirlenebilir. Bu fikir, başkalarını tek bir davranışlarıyla yargılamanın da haksız olabileceğini hatırlatır. Montaigne kendi tutarsızlıklarını saklamaz, onlarla barışır. Kendini bir sıfatla tanımladığında, örneğin ben tembelim dediğinde, o sıfata uymadığın son anı hatırla ve tanımını biraz genişlet.

☀ Sabah 07:30 Mikro-Eylemi (60 Saniye Uygulama) Bugün sabah ilk işine başlamadan önce 60 saniye ayır ve 'İnsan sürekli değişen bir varlık' ilkesini kendi günündeki tek bir karara nasıl uygulayacağını tek cümleyle not et.
BÖLÜM 5 · 3–4 DK SESLİ ANİMASYON Denemeler

5. Başkalarının âdetlerine bakmak

Montaigne, kendi toplumunun âdetlerini doğal ve doğru sayıp diğerlerini barbarca bulma eğilimini sorgular. Yazar, Yeni Dünya'daki yerli halklarla ilgili duyduklarından yola çıkarak, Avrupalıların kendi zalimliklerini görmezden geldiğini öne sürer. Ona göre herkes kendi alışkanlıklarına uymayanı barbar diye adlandırır. Montaigne'in bu bakışı, dönemi için cesur bir kültürel görecelik örneğidir. Günümüzün çok kültürlü dünyasında da taze bir bakış sunar: başka bir şehirden ya da ülkeden gelen birinin sofra ya da iletişim tarzı sana yabancı geldiğinde, senin alışkanlıklarının da ona aynı derecede tuhaf görünebileceğini hatırlatır. Bu hafta sana yabancı gelen bir geleneği merakla araştır ve arkasındaki mantığı bulmaya çalış.

☀ Sabah 07:30 Mikro-Eylemi (60 Saniye Uygulama) Bu hafta sana yabancı gelen bir geleneği merakla araştır ve arkasındaki mantığı bulmaya çalış.
BÖLÜM 6 · 3–4 DK SESLİ ANİMASYON Denemeler

6. Ölümle tanışık yaşamak

Montaigne ölüm üzerine sık sık yazar. Antik filozoflardan etkilenerek, ölümü düşünmenin onun korkusunu azaltabileceğini savunur; ölümü tanıdıkça onun bizi şaşırtma gücü azalır. Ancak yazar yaşlandıkça bu konuda daha yumuşak bir tavra geçer: doğanın bize ölmeyi zamanı gelince öğreteceğini, önceden aşırı kaygılanmaya gerek olmadığını düşünür. Bu değişim, Montaigne'in fikirlerini yıllar içinde nasıl yeniden gözden geçirdiğini de gösterir. Ölümü düşünmek karanlık gelebilir, ama bugünün değerini hatırlatır. Bir yakınınla geçirdiğin sıradan bir akşamı, son akşamınmış gibi değil, ama ona biraz daha dikkat ederek geçirmeyi dene.

☀ Sabah 07:30 Mikro-Eylemi (60 Saniye Uygulama) Bir yakınınla geçirdiğin sıradan bir akşamı, son akşamınmış gibi değil, ama ona biraz daha dikkat ederek geçirmeyi dene.
BÖLÜM 7 · 3–4 DK SESLİ ANİMASYON Denemeler

7. Dostluk, eğitim, beden

Denemeler'in konuları şaşırtıcı bir çeşitlilik gösterir. Montaigne yakın dostu Étienne de La Boétie ile olan derin dostluğunu anlatır ve gerçek dostluğun nadir bir birleşme olduğunu düşünür. Eğitim konusunda, çocukların ezber yerine düşünmeyi öğrenmesi gerektiğini savunur. Bedenine, hastalıklarına, yemek ve uyku alışkanlıklarına da yer verir; felsefeyi gündelik hayatın içine indirir. Bu çeşitlilik, hiçbir konunun düşünmeye layık olmayacak kadar küçük olmadığını gösterir. Bir çocuğa ödev yaptırırken cevabı söylemek yerine ona bir soru sormak, Montaigne'in eğitim fikrine yakındır. Bu hafta en yakın arkadaşına onu neden değerli bulduğunu söyle.

☀ Sabah 07:30 Mikro-Eylemi (60 Saniye Uygulama) Bu hafta en yakın arkadaşına onu neden değerli bulduğunu söyle.
BÖLÜM 8 · 3–4 DK SESLİ ANİMASYON Denemeler

8. Yeniden yazmanın cesareti

Montaigne, Denemeler'i bir kez yazıp bırakmadı. İlk baskıdan sonra yıllarca metne eklemeler yaptı, fikirlerini genişletti, bazen eski düşüncelerini düzeltmek yerine yanına yenilerini koydu. Ölümünden sonra yayımlanan baskı, bu birikimin son halini taşır. Bu tutum, insanın fikirlerinin zamanla değişmesinin bir zayıflık değil, yaşamanın doğal sonucu olduğunu gösterir. Birkaç yıl önce yazdığın bir notu okuyup artık aynı şeyi düşünmediğini fark etmek tanıdık bir deneyimdir. Montaigne bu farkı saklamaz, sergiler. Eski bir notunu, mesajını ya da yazını bul ve bugün ona ne eklerdin, bir paragrafla yaz.

☀ Sabah 07:30 Mikro-Eylemi (60 Saniye Uygulama) Eski bir notunu, mesajını ya da yazını bul ve bugün ona ne eklerdin, bir paragrafla yaz.
Yazar & Düşünce Dünyası

Yazar Hakkında: Michel de Montaigne Kimdir?

Michel de Montaigne

Michel de Montaigne

Fransa · 1533–1592 · Nediyo Kataloğunda 1 Eser

Michel de Montaigne, Fransız Rönesansı'nın en büyük düşünürlerinden ve modern deneme türünün kurucusudur. Bordeaux Parlamentosu'nda yargıçlık ve kentin belediye başkanlığını yaptıktan sonra şatosundaki kütüphaneye çekildi. 'Ne biliyorum?' (Que sais-je?) sorusuyla dogmatizme meydan okuyan hümanist ve kuşkucu bir felsefe kurdu. Başyapıtı Denemeler (Essais) ile insan doğasını, ölümü, dostluğu, alışkanlıkları ve kendi kusurlarını eşsiz bir içtenlik, entelektüel derinlik ve hoşgörüyle kaleme aldı.

Merak Edilenler

Denemeler Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Denemeler kitabı ne anlatıyor ve temel tezi nedir?

Michel de Montaigne tarafından kaleme alınan Denemeler (Les Essais, 1580), Michel de Montaigne, 16. yüzyılda şatosunun kulesindeki kütüphanesine çekilip kendini incelemeye karar verdiğinde, yeni bir yazı türünün de kapısını açtı. İlk baskısı 1580'de çıkan, sonra yıllarca genişletilen Denemeler, dostluktan eğitime, ölümden kokulara kadar uzanan konularda dolaşan kişisel yazılardan oluşuyor. Montaigne kesin hükümlere varmak yerine düşünmeyi deniyor, insan aklının sınırlarını ve insan doğasının ne kadar değişken olduğunu sorguluyor. Kendini dürüstçe gözlemlemek isteyen herkes için beş yüzyıldır taze kalan bir arkadaş. Eser felsefe ve yaşamın anlamı alanında temel başvuru kaynaklarından biridir.

Denemeler kitabının en önemli dersleri ve ana fikirleri nelerdir?

Kitapta öne çıkan 8 ana fikir şunlardır: (1) Konusu kendisi olan bir kitap; (2) Deneme demek denemek demek; (3) Aklın sınırlarını kabul etmek; (4) İnsan sürekli değişen bir varlık; (5) Başkalarının âdetlerine bakmak; (6) Ölümle tanışık yaşamak.

Denemeler kimler için uygundur ve günlük hayata nasıl uygulanır?

Kendini gözlemlemenin bir düşünme yöntemi olabileceğini görürsün. Kesinlik yerine şüpheyle düşünmenin rahatlığını tanırsın. Farklı geleneklere yargılamadan bakmayı denersin. Nediyo'da her bölümün sonunda yer alan 60 saniyelik sabah mikro-eylemleriyle teorik bilgiyi aynı gün pratiğe dökebilirsiniz.

Denemeler Nediyo uygulamasında nasıl izlenir?

Nediyo iOS uygulamasında (App Store) Denemeler kitabının 8 temel fikri, her biri 3–4 dakikalık dikey, sesli ve özgün animasyonlu bölümler halinde sunulur. Android sürümü ise yakında yayınlanacaktır.

Editoryal Şeffaflık & Doğrulama

Doğrulanmış Kaynaklar ve Künye

Bağımsızlık Beyanı: Bağımsız özettir; yazar (Michel de Montaigne) ve yayınevi ile bağlantılı değildir. Satış, yayın yılı ve biyografik veriler aşağıdaki doğrulanabilir kaynaklara dayanır:

Felsefe ve Yaşamın Anlamı Seçkisi

Bu Kitabı Sevenlerin İncelediği Diğer Eserler

Sokrates'in Savunması — Platon özgün kitap illüstrasyonu

Platon

Sokrates'in Savunması

MÖ 399'da Atina'da yetmiş yaşındaki bir filozof, gençleri yoldan çıkarmak ve tanrılara saygısızlıkla suçlanarak mahkemeye çıkar. Platon'un kaleme aldığı bu kısa metin, Sokrates'in jüri önünde kendini savunmasını anlatır. Ama bu bir avukatlık konuşmasından çok, bir hayat felsefesinin özetidir: neden sürekli soru sorduğunu, bilgeliğin ne olduğunu, ölümden neden korkmadığını ve vicdanını neden yasanın tehdidinden üstün tuttuğunu anlatır. Batı düşüncesinin en etkileyici sahnelerinden birini kısa bölümlerde keşfedebilirsin.

8 Bölüm · 3–4 dk animasyon Özeti Oku →
Nikomakhos'a Etik — Aristoteles özgün kitap illüstrasyonu

Aristoteles

Nikomakhos'a Etik

İyi bir hayat nedir ve ona nasıl ulaşılır? Aristoteles, MÖ 4. yüzyılda Atina'da verdiği derslere dayanan bu eserinde bu soruya şaşırtıcı derecede pratik bir cevap veriyor. Ona göre mutluluk anlık bir haz değil, bir ömür boyunca erdemle yaşanan etkin bir hayattır. Erdem de doğuştan gelmez; tekrarla kazanılan bir alışkanlıktır. Kitapta ölçülülük, cesaret, pratik bilgelik, irade zayıflığı, dostluk ve haz gibi konular tek tek ele alınıyor. İki bin yılı aşkın süredir etik düşüncenin temel taşlarından biri.

8 Bölüm · 3–4 dk animasyon Özeti Oku →
Cahil Hoca: Zihinsel Özgürleşme Üstüne Beş Ders — Jacques Rancière özgün kitap illüstrasyonu

Jacques Rancière · 1987

Cahil Hoca: Zihinsel Özgürleşme Üstüne Beş Ders

Bir şeyi öğretmek için önce onu bilmek gerekir mi? Jacques Rancière bu sağduyuyu tersine çevirir. Kitap, 19. yüzyılda yaşamış sürgün öğretmen Joseph Jacotot'un Flemenkçe bilmeden Flaman öğrencilere Fransızca öğretmesinden yola çıkar ve eğitimin, açıklamanın ve eşitliğin ne anlama geldiğini sorgular. Okumak kolay değil, çünkü pedagojik bir kılavuzdan çok bir siyaset felsefesi; ama öğretmen, ebeveyn ya da kendi kendine öğrenen herkes için sarsıcı bir bakış açısı bırakıyor.

8 Bölüm · 3–4 dk animasyon Özeti Oku →
Felsefeye Giriş — Ahmet Arslan özgün kitap illüstrasyonu

Ahmet Arslan

Felsefeye Giriş

Felsefe kitaplığına girmek istiyorsan ama hangi kapıdan gireceğini bilmiyorsan bir giriş kitabı tam bu kapıyı gösterir. Felsefeye Giriş başlığı altında bu baskı, felsefenin ne olduğunu, hangi sorularla uğraştığını ve bilgi, varlık, ahlak, siyaset, din ve sanat gibi alanlarda nasıl düşünüldüğünü tanıtıyor. Amaç hazır cevap vermekten çok, soru sormanın nasıl bir iş olduğunu göstermek. Okurken kendi görüşünü yoklamak, kitabın kurduğu çerçeveyi daha kalıcı yapar.

8 Bölüm · 3–4 dk animasyon Özeti Oku →
İnsan Doğası Üzerine — Arthur Schopenhauer özgün kitap illüstrasyonu

Arthur Schopenhauer

İnsan Doğası Üzerine

İnsanın ne olduğunu sorarken Schopenhauer'a uğramak hoşuna gitmeyebilir; çünkü o insanı akıldan çok arzularıyla tanımlar. Oda Yayınları'nın 96 sayfalık bu baskısı, filozofun insan doğasına bakışını kısa bir çerçevede toplar: bilginin öznel oluşu, arzunun acıyla ilişkisi, karakterin sabitliği, devlet ve ahlaka dair eleştirisi. Karamsar bir ton var ama amaç okuru üzmek değil, kendi güdülerine daha dürüst bakmasını sağlamak. Kısa metin, yoğun fikir.

8 Bölüm · 3–4 dk animasyon Özeti Oku →
Böyle Söyledi Zerdüşt — Friedrich Nietzsche özgün kitap illüstrasyonu

Friedrich Nietzsche · 1883

Böyle Söyledi Zerdüşt

Nietzsche'nin bu kitabı bir felsefe incelemesi gibi başlamaz; peygamberce bir dille, hikâye ile söylev arası bir anlatımla ilerler. Zerdüşt adlı bir bilge ağzından insanın kendini aşması, eski değerlerin çözülmesi, yeni değerlerin yaratılması ve hayatı olduğu gibi onaylamak gibi fikirleri tartışır. Dili şiirsel olduğu için çok yoruma açıktır ve sık sık yanlış okunmuştur. Bu özet, ana fikirleri sade biçimde ayırmaya çalışıyor; kitabın kendisi ise yavaş okunmayı ister.

8 Bölüm · 3–4 dk animasyon Özeti Oku →