Dünyanın Kıyısındaki Kafe - Hayatın Anlamına Dair Hikaye

1. Menüdeki üç soru

“Neden buradasın, hiç düşündün mü bunu?”

Hikâyedeki kafenin menüsünde yemeklerin yanında üç soru yazar: Neden buradasın, ölümden korkuyor musun, doyumlu bir hayat yaşıyor musun? Garson Casey, ilk sorunun bizi neyin mutlu ettiğini ve zamanımızı nasıl geçirmek istediğimizi düşünmekle ilgili olduğunu anlatır. Bu soru felsefi bir bilmeceden çok bir envantere benzer. Cevabın ipucu, bir şeyi yaparken zamanın nasıl aktığındadır; bir iş seni saatlerce tutuyorsa ya da bitmesini hiç istemediysen bir şey söylüyordur. Önümüzdeki üç gün boyunca zamanın en hızlı aktığı anları not et ve ortak bir yanları olup olmadığına bak.

2. Başkalarının beklentilerini kendi hedefin sanmamak

“Başkalarının hayalini mi yaşarsın?”

John hikâyeye reklam dünyasının içinden, saatle yarışan biri olarak girer; mola yeri onu kendi hayatına dışarıdan bakmaya zorlar. Sahne tanıdık: ailenin onayladığı bölüm, çevrenin alkışladığı unvan, sosyal medyada beğeni toplayan bir tatil. Her hedefin sana ait olması gerekmez ve bir hedefin kimden geldiğini anlamanın basit bir yolu var: kimse görmeyecek olsa yine de ister miydim diye sormak. Şu an peşinde olduğun bir hedefi seç, bu soruyu sor ve cevap hayırsa hedefin ne kadarının sana ait olduğunu bir paragrafla yaz.

3. Kaplumbağa gibi yönünü seçmek

“Dalgalara karşı boş yere çırpınma.”

Casey, John'a yeşil bir deniz kaplumbağasıyla karşılaşmasını anlatır; hikâyeden çıkan ders, kaplumbağa gibi gerçek isteklerinin yönünde ilerlemektir. Benzetmeyi günlerine şöyle çevirebilirsin: bazı çabalar seni hedefine taşır, bazıları yalnızca yorar. Her hafta aynı kişiyle aynı konuda dönen tartışma ya da kimsenin okumadığı bir raporu üç kez baştan yazmak ikinci türe örnektir. Her sürtüşmeden kaçman gerekmez; hangisinin seni ilerlettiğini ayırmak yeter. Son haftanın en çok enerji alan işini seç ve bu işin seni neyin yönünde taşıdığını tek cümleyle yaz.

4. Doyumu emeklilik sonrasına ertelememek

Menünün üçüncü sorusu doyumu sorar ve doyumun hep bir sonraki duraktan sonra gelmediğini hatırlatır. Emekli olunca yapacağı yolculuğu planlayıp bugün hiçbir şeyden keyif almayan biri, hayatının büyük kısmını bir bekleme salonunda geçirir. Gelecekteki sağlığın ve koşulların ne olacağı belli değil; bu bir korku değil, sadeleştirme çağrısı: hayali küçültüp bugüne sığdırmak. Yıllardır ertelediğin bir şeyin deneme sürümünü düşün, örneğin okumayı hayal ettiğin kitabın ilk on sayfası ya da gitmek istediğin şehrin yakın bir mahallesi. Bu hafta sonu onu yap.

5. Zamanın nereye harcandığının hesabını yapmak

Casey'nin ilk sorusu zamanı nasıl geçirmek istediğini de kapsar; bu yüzden cevap büyük ölçüde takviminde saklıdır. Haftanın yüz altmış sekiz saatinin kaçını önemsediğin şeylere verdiğine bakmak çoğu kez şaşırtır: telefonda gezinmek, uzayan toplantılar, kimsenin istemediği ek işler. Saat dökümü çıkarmak suçlanmak değil, harita çıkarmaktır. Bir gün boyunca her saat başı yaptığın işi tek kelimeyle yaz; akşam hangi satırların seni canlı, hangilerinin boş bıraktığını işaretle. Sonra en boş satırlardan birinin süresini yarıya indirmek için ne yapabileceğine karar ver.

6. Yaşanmamış hayatın ölüm korkusunu beslemesi

Menünün ikinci sorusu ölümü doğrudan sorar. Bunu kasvetli okumak gerekmez: sonun hatırlanması çoğu zaman önceliklerin yerine oturmasına yardım eder. Uzun ve belirsiz görünen bir yapılacaklar listesi, bir yıl sonra bu hayatı bırakacağını düşündüğünde sadeleşir; çözülmemiş bir kırgınlık, söylenmemiş bir teşekkür ya da başlanmamış bir iş kendiliğinden öne çıkar. Bu kartın yorumu şu: ölüm korkusunun bir kısmı yaşanmamış hayat kaygısı olabilir. Bir yıl sonra bu hayatı bırakacağını bilsen bugünkü listenden hangi iki maddeyi hemen bırakır, hangi tek maddeyi öne alırdın? İkisini de yaz.

7. Başarı ölçüsünü kendin yazmak

John'un yolculuğu reklam ofislerinden Hawaii kıyısına uzanır; haritadaki mesafe aslında bir tanım değişikliğini anlatır: başkalarının başarı ölçüsünden kendi doyum ölçüne geçiş. Herkesin Hawaii'ye gitmesi gerekmez; mesele, unvanın, maaşın ya da konumun dışında senin için neyin işe yaradığını bilmektir. İyi geçen bir hafta için kendi üç sorunu yazabilirsin: Kendimi canlı hissettim mi, birine fayda sağladım mı, kendi gerçeğime yakın durdum mu? Bu akşam kendi üç sorunu belirle ve hafta sonunda cevapla.

8. Küçük kararlarla kendi rotanı çizmek

Üç sorunun cevabı bir akşamda netleşmez; kitapta da John tek günde değil, bir yolculukta değişir. Bu yüzden büyük kararlar yerine küçük ayarlar işe yarar: günde yarım saat, haftada bir akşam, ayda bir yeni deneme. Önemli olan ayarın senin sorularından çıkmış olması. Bu akşam üç sorudan birini seç ve yarın için ona hizmet eden tek bir küçük eylem belirle. Eylemi sabah gözüne çarpacağı bir yere not et, işten dönünce ya da gün bitmeden önce yap ve nasıl hissettirdiğine bir cümleyle bak.