Mükemmelin Peşinde

1. Kusursuzluk baskısı neyi gölgeler

“Mükemmel olmak seni yormadı mı?”

Ben-Shahar'a göre her alanda hatasız olma çabası mutluluğun en büyük iç engellerinden biri olabilir. Dışarıdan bakınca bu çaba hırs gibi görünür; içeride ise sürekli bir yetersizlik hissi ve geri çekilme getirebilir. Sunum hazırlarken slayt yazı tipini iki saat ayarlayıp asıl içeriğe yarın başlamak buna örnek. Yazarın önerdiği bakış, kusursuzluğu hedef olmaktan çıkarıp bir yön olarak görmek. Bu hafta bitmesi gereken bir işi seç ve yeterince iyi sayılacağı noktayı baştan, kâğıda yaz. O noktaya geldiğinde işi teslim et ve sonucu gözle.

2. Optimalist zihin: Gerçekçi zemin ve yüksek hedef

“Hata yapmadan ustalaşmak mümkün mü?”

Yazar mükemmeliyetçiliği üç ret olarak tarif ediyor: acıyı, başarısızlığı ve şaşırtıcı biçimde başarıyı reddetmek. Acıyı reddeden, sürekli iyi hissetmesi gerektiğini düşünür. Başarısızlığı reddeden, hata yapmayı kabul edemez. Başarıyı reddeden ise elde ettiği şeyi hep yetersiz bulur; sınavdan seksen beş alıp kaçırdığı on beş puana takılmak gibi. Üçü birlikte olunca ne dinlenme ne de sevinç kalır. Kendini bu üç kalıptan hangisinde daha çok yakalıyorsun? Bu akşam son başarını, ona hemen bir eksik eklemeden, bir cümleyle yaz ve olduğu gibi bırak.

3. Optimalist: yüksek hedef, gerçekçi zemin

“Düşmeden yürümeyi öğrenen var mı?”

Kitabın ana karşıtlığı mükemmeliyetçilik ile optimalizm arasında. Optimalist biri iyisini hedefler ama yolda aksilik çıkacağını bilir ve bunu başarısızlık saymaz. Aradaki fark çoğu zaman sonuçta değil, süreçte hissettiğin duyguda görünür: Korku mu ağır basıyor, yoksa uğraşmaktan keyif alıyor musun? Yazarın görüşüne göre yüksek standartlar sorun değil, onlara katı davranmak sorun. Örneğin ehliyet kursuna giderken ilk seferde geçmeyi hedeflersin; geçemezsen kendini cezalandırmak yerine neyi değiştireceğine bakarsın. Önümüzdeki hedefin için bir plan yaz ve yanına bu plan aksarsa ne yapacağını ekle.

4. Başarısızlıkta ustalaşmak

Yazar başarısızlığı kaçınılacak bir kaza değil, öğrenmenin parçası olarak ele alıyor. Başarılı görünen insanların da çok sayıda başarısız denemesi olur; biz yalnızca sonucu görürüz. Başarısızlıktan korkan biri risk almaz, risk almayan da öğrenmez. Direksiyon sınavında kalan biri bu deneyimi ya utanç ya da veri olarak okuyabilir. İkincisi bir sonraki denemeye yarar. Son yaşadığın bir başarısızlığı seç ve üç soru yaz: Ne oldu, neyi kontrol edebilirdim, bir dahaki sefere neyi farklı yaparım? Cevapları bir hafta sakla ve sonra yeniden oku.

5. Zor duyguya yer açmak

Kitaba göre acı verici duyguları yok saymaya çalışmak, onları büyütebilir. Yazar, üzüntü, öfke ve hayal kırıklığını insan olmanın olağan parçası sayıyor ve onlara izin vermeyi öneriyor. Terfi alamadığını öğrendiğin gün sakin görünmek için hemen mesajlara dalabilirsin; bunun yerine kısa bir duraklama yapıp ne hissettiğini adlandırmak mümkün. Yayıncı tanıtımı, kitapta Time-In adı verilen kısa duraklama alıştırmalarından söz ediyor. Bu akşam beş dakika ayır, telefonu bırak ve içinden geçen duyguyu bir kelimeyle yaz. Yargılama, sadece adını koy.

6. Kıskançlığı ve kaygıyı da kullanmak

Yazarın ele aldığı başlıklar arasında iyi niyetli kıskançlık ve kaygının yararlı yanı da var. Fikir şu: Arkadaşın terfi aldığında içinde bir sıkışma hissetmen yanlış değil; o duygu sana neyi istediğini söyleyebilir. Kaygı da bazen hazırlanman gereken bir şeye işaret eder; bu, yazarın duyguları bastırmak yerine bilgi gibi okuma yaklaşımıyla uyumlu bir yorum. Örneğin sınav öncesi gerginlik, çalışma planını gözden geçirmen için bir davet olabilir. Bugün kıskandığın birini düşün ve onda gördüğün şeyin sende neyi tetiklediğini yaz. Sonra bu isteği küçük bir adıma çevir.

7. Sıradan olana ve belirsizliğe razı olmak

Mükemmeliyetçi zihin her günün olağanüstü olmasını bekler. Yazar ise sıradan beklentilerin ve belirsizlikle barışmanın mutluluğa yer açtığını savunuyor. Hayatın büyük kısmı dolmuş beklemek, çay demlemek, ders tekrarı yapmak gibi sıradan anlardan oluşur; hepsinde parlak bir anlam aramak yorucu olur. Gelecek de planlandığı gibi gitmeyebilir. Bunu kabul etmek, plan yapmayı bırakmak anlamına gelmez; planın esnek olmasına izin vermektir. Bu hafta sıradan bir günü seç ve ondan olağanüstü bir şey beklemeden gün sonunda tek bir hoşuna giden anı not et.

8. Üç şeyi reddeden zihin

Yazar mükemmeliyetçiliği üç ret olarak tarif ediyor: acıyı, başarısızlığı ve şaşırtıcı biçimde başarıyı reddetmek. Acıyı reddeden, sürekli iyi hissetmesi gerektiğini düşünür. Başarısızlığı reddeden, hata yapmayı kabul edemez. Başarıyı reddeden ise elde ettiği şeyi hep yetersiz bulur; sınavdan seksen beş alıp kaçırdığı on beş puana takılmak gibi. Üçü birlikte olunca ne dinlenme ne de sevinç kalır. Kendini bu üç kalıptan hangisinde daha çok yakalıyorsun? Bu akşam son başarını, ona hemen bir eksik eklemeden, bir cümleyle yaz ve olduğu gibi bırak.