Yaşam Bilgeliği Üzerine Aforizmalar

1. Kim olduğun, neyin olduğundan önce

“Yalnızlıktan korkan kendine yabancıdır.”

Schopenhauer insanın payına düşenleri üç gruba ayırıyor: ne olduğu, neye sahip olduğu ve başkalarının gözünde ne olduğu. İlki karakter, zekâ, sağlık ve mizaç gibi içsel nitelikler. İkincisi mal mülk. Üçüncüsü itibar, unvan ve şöhret. Ona göre mutluluğu en çok belirleyen, açık ara birinci grup. Çünkü dış koşullar değişse de onları yaşayan sensin ve her şey senin zihninden süzülerek sana ulaşıyor. Aynı tatil, huysuz biri için çekilmez, neşeli biri için unutulmaz olabilir. Uygulama ipucu: Bu ay kendine bir yatırım yapacaksan, yeni bir eşya yerine bilgi, beceri ya da sağlık gibi seninle her yere gelen bir şey seç.

2. Sağlık her şeyin temeli

“Başkalarının aklında yaşama sen.”

Schopenhauer sağlığı mutluluğun en önemli dayanağı olarak görür. Hasta bir kral, sağlıklı ve neşeli bir yoksul kadar mutlu olamaz der. Bu yüzden sağlığını kariyer, para ya da şöhret uğruna feda etmeyi büyük bir aptallık sayar. Düzenli hareket, açık hava ve ölçülü yaşam önerileri bugün de geçerliliğini koruyor. Diyelim ki terfi için aylarca uykusuz kalıp yemekleri masada geçiştiriyorsun. Kazandığın şeyin keyfini çıkaracak bedeni ve zihni kaybediyorsan, bu iyi bir takas değil. Uygulama ipucu: Takviminde sağlığına ayırdığın zamanı, bir iş toplantısı kadar ciddiye al. Haftada birkaç kez yürüyüşü randevu gibi yaz.

3. Neşe, peşinen ödenmiş bir kazanç

“Yalnızlık bilgeliğin ana yurdudur.”

Filozofa göre neşeli bir mizaç doğrudan ve hemen kazanılan bir iyiliktir. Başka iyilikler bir şeyin aracıdır; neşe ise kendisi mutluluktur. Bu yüzden neşe kapıyı çaldığında, önce sebebini sorgulamadan onu içeri almayı önerir. Günlük hayatta sık yaptığımız şey ise tersi: güzel bir anı, ileride bir şeyin ters gidebileceği endişesiyle gölgelemek. Mesela arkadaşlarınla güzel bir akşam yemeğindesin ama aklın yarınki toplantıda. O akşamın neşesi, toplantıyı daha iyi geçirmene de engel değil. Uygulama ipucu: Gün içinde seni gülümseten küçük bir anı yakaladığında, hemen başka bir şeye geçmeden birkaç saniye durup tadını çıkar.

4. Acı ile can sıkıntısı arasında

Schopenhauer'a göre insan mutluluğunun iki büyük düşmanı var: acı ve can sıkıntısı. Yoksunluk acı getirir; ihtiyaçlar karşılanıp güvenlik ve bolluk gelince de can sıkıntısı başlar. Hayat çoğu zaman bu iki uç arasında gidip gelir. Ona göre can sıkıntısına karşı en iyi koruma iç zenginliktir: merak, düşünce, okuma, üretme. İçi dolu olan, dış eğlencelere daha az muhtaçtır. Diyelim ki hafta sonu boş bir gün buldun ve saatlerce telefonda kaydırıp durdun, sonunda kendini daha da boş hissettin. Bu, can sıkıntısını dışarıdan doldurmaya çalışmanın tipik sonucu. Uygulama ipucu: Ekransız da keyif aldığın bir uğraş edin ve boş zamanında önce ona dön.

5. Başkalarının fikri seni yönetmesin

Kitabın en keskin bölümlerinden biri, başkalarının hakkımızdaki düşüncesine verdiğimiz aşırı önem. Schopenhauer buna insan doğasının yaygın bir zaafı der. İnsanlar ne der kaygısı, birçok kararımızı gizlice yönetir; oysa başkalarının zihnindeki imajımız, bizim gerçek hayatımızı çok az etkiler. Bu kaygıyı azaltmak, huzurun önemli bir kaynağıdır. Mesela düğün masrafını, komşular ve akrabalar ne der diye bütçenin çok üzerine çıkarmak bunun bilinen bir örneği. Herkes bir akşam konuşur, borcu ise yıllarca sen ödersin. Uygulama ipucu: Bir kararı verirken kendine sor: Kimse bilmeyecek olsaydı yine de bunu seçer miydim?

6. Yalnızlığı sevmeyi öğren

Schopenhauer kalabalığa karşı mesafelidir. Ona göre insanın kendisiyle baş başa kalabilmesi bir özgürlük işaretidir; çünkü yalnızken yalnızca kendine katlanırsın, toplum ise her zaman bir uyum bedeli ister. Zengin bir iç dünyası olan biri için yalnız geçirilen zaman sıkıcı değil, verimlidir. Bu görüş bugün biraz sert gelebilir, ama sürekli bağlantıda olduğumuz bir çağda yeni bir anlam kazanıyor. Diyelim ki bir akşam evde tek başına kaldın ve hemen birini arama ihtiyacı hissediyorsun. Bazen o sessizlik, düşüncelerini toparlamak için en iyi fırsattır. Uygulama ipucu: Haftada bir saat telefonsuz ve tek başına geçir; yürü, yaz ya da sadece düşün.

7. Çok şey isteme, az acı çek

Kitabın öğüt ve ilkeler bölümünde Schopenhauer mutluluğu artırmaktan çok, acıyı azaltmaya odaklanmayı önerir. Büyük zevkleri kovalayan, büyük hayal kırıklıklarına da açık hale gelir. Beklentileri makul tutmak, sahip olduklarının değerini kaybetmeden önce fark etmek ve bugünü geleceğe feda etmemek önerilerinin özü. Mesela bir şeyin değerini çoğu zaman kaybedince anlarız; o yüzden ara sıra sahip olduğun bir şeyi kaybettiğini hayal etmek, ona karşı tutumunu değiştirir. Uygulama ipucu: Bu akşam, sağlığın, bir dostun ya da evin gibi sıradan saydığın bir şeyi düşün ve onsuz bir günü hayal et. Sonra ona biraz daha özen göster.

8. Yaşlandıkça zaman hızlanır

Çocukken yaz tatili bitmek bilmezdi, şimdi bir yıl nasıl geçti diye soruyorsun. Schopenhauer bu hissi hayatın yaşları üzerine yazarken açıklar: Yıllar ilerledikçe her yeni gün bizde daha az iz bırakır ve zaman, yokuş aşağı yuvarlanan bir top gibi hızlanır. Ona göre bir şeyi elde ettiğimizde onun tadını çıkarma gücümüz azalmış olabilir; hazırlıkla geçen yıllar farkında olmadan uygulama gücünü de eritir. Yazarın uyarısı, hayatı sonsuza kadar sürecek bir hazırlık dönemi gibi görmemektir. Uygulama ipucu: Yıllardır bir gün yapacağım dediğin bir şeyi, örneğin bir yolculuğu, bir dersi ya da bir buluşmayı seç ve bu ay takvimine somut bir tarih yaz.