Bir Ömür Nasıl Yaşanır?

1. Yaşını bir yarış değil, bir durak say

“Zamanını tüketen hiçbir şeyi affetme.”

Söyleşide hayatın dönemlerine ayrıldığı, on beş, yirmi beş, kırk ve elli beş yaşlarının neden birer eşik sayıldığı sorulur; Ortaylı'nın kendi dönem tasnifini kitaptan okuyabilirsin. Burada işimize yarayan yöntem şu: Yaşını kaçırılmış fırsatların sayacı gibi değil, bir durak gibi gör. Otuzuna yaklaşırken geç mi kaldım diye üzülen biri, o yaşa kadar neleri biriktirdiğine ve önümüzdeki on yılda neyi biriktirmek istediğine bakabilir. Bu akşam bir kâğıda bulunduğun yaşı yaz, altına yeni öğrenmek, bırakmak ve sürdürmek istediğin birer şeyi ekle.

2. Kimden, neyi öğrenebileceğini seç

“Kimin ardından gideceğini iyi bil.”

Kitapta insanın kimden ve nasıl öğrenebileceği, ayrıca önemli kararlarda kimlerin görüşüne başvurulacağı soruları yer alıyor. Cevabı kendi hayatında şöyle kurabilirsin: Her konuda tek bir kişiyi örnek almak yerine, her alanda o işi iyi yapan birini bul. Ofisteki sunumları herkesin dinlediği iş arkadaşından anlatım düzenini, mahalledeki esnaftan müşteriyle kurduğu ilişkiyi, ailenin tecrübeli üyesinden para yönetimini gözlemleyebilirsin. Öğrenmek çoğu zaman soru sormakla başlar. Önümüzdeki hafta saygı duyduğun birini seç ve ona işini nasıl öğrendiğini tek bir soruyla sor.

3. Mesleği seçerken üç ayrı terazi

“Sadece para için ömür harcanmaz.”

Söyleşinin sorularından biri, kişinin mesleğini hangi ölçütlere göre seçmesi gerektiği. Yazarın cevabını kitapta bulabilirsin; biz burada kendi aracımızı öneriyoruz: Her seçeneği üç terazide tart. Merak ediyor muyum, bu işte gelişebilir miyim, hayatımı sürdürebilir miyim? Tercih döneminde yalnızca puanı yetiyor diye bölüm seçen bir aday, yıllar sonra sabah işe giderken ağırlık hissedebilir. Üç sorunun hepsine evet diyemiyorsan bile hangisinden taviz verdiğini bilmek, kararı bilinçli kılar. Elindeki seçenekleri alt alta sırala; her birine bu üç soru için onluk üzerinden ayrı ayrı puan ver.

4. Dil öğrenmek, her güne sığan küçük bir pay

Söyleşide yabancı dilin ne zaman ve nasıl öğrenileceği ayrı bir soru olarak geçiyor ve okur yorumlarında dile verilen önem öne çıkıyor. Dil, bir sınav haftasında yığılarak değil, her gün biraz tekrarlanarak oturan bir beceri. Dolmuşta ya da otobüste geçen yirmi dakikayı kulaklıkla bir yabancı yayına ayırmak, bir yılın sonunda gözle görülür fark yaratır. Önemli olan mükemmel bir program değil, aksatmadan sürdürülebilir bir ritim. Bugün telefonuna öğrenmek istediğin dilde dinleyeceğin tek bir kaynak ekle ve yarın yolda onu aç.

5. Verimli çalışmayı masadan başlat

Verimli çalışmanın yolu da söyleşide sorulan sorulardan. Yazarın önerilerini kitaptan okuyabilirsin; verimin en basit tarafı ise çalışma düzeninin kendisi. Sınava hazırlanan biri için bu, masada yalnızca ders kitabını bırakmak, telefonu başka bir odaya koymak ve çayını baştan yanına almak olabilir. Sürekli kalkıp oturmak, dikkati parçalar. Bir de işi küçük parçalara bölmek, başlangıcı kolaylaştırır: Bugün otuz sayfa yerine, iki ayrı oturumda on beşer sayfa. Yarın çalışacağın yeri bu akşam hazırla ve ilk kırk beş dakikalık oturumun saatini kâğıda yaz.

6. Bir şehri gezmek onu sokak sokak okumaktır

Kitapta sorumlu bir bireyin kendisi ve çocukları için nasıl bir eğitim modeli araması gerektiği de soruluyor. Cevabı okurken kendi ölçünü oluşturman iyi olur. Okul ya da kurs seçimi çoğu zaman velilerin WhatsApp grubunda dolaşan fikirlere, komşunun tavsiyesine ve reklama kalır. Oysa çocuğun neye merak duyduğunu, hangi ortamda rahat öğrendiğini ve ailenin gerçekten neye zaman ayırabildiğini ayrı ayrı sormak gerekir. Sonra okulun ya da kursun bunlara ne kadar cevap verdiğine bak. Bu hafta üç soru yaz, gideceğin ilk görüşmede onları sor.

7. Çocuğun eğitimini bilinçli seç

Kitapta sorumlu bir bireyin kendisi ve çocukları için nasıl bir eğitim modeli araması gerektiği de soruluyor. Cevabı okurken kendi ölçünü oluşturman iyi olur. Okul ya da kurs seçimi çoğu zaman velilerin WhatsApp grubunda dolaşan fikirlere, komşunun tavsiyesine ve reklama kalır. Oysa çocuğun neye merak duyduğunu, hangi ortamda rahat öğrendiğini ve ailenin gerçekten neye zaman ayırabildiğini ayrı ayrı sormak gerekir. Sonra okulun ya da kursun bunlara ne kadar cevap verdiğine bak. Bu hafta üç soru yaz, gideceğin ilk görüşmede onları sor.

8. Ne okuduğun, dinlediğin ve izlediğin bir seçimdir

Söyleşide film, müzik ve kitap seçimi ile temel eserler de konuşuluyor. Okur yorumları, yazarın entelektüelliği yalnızca çok okumak olarak görmediğini, merakı canlı tutmayı da buna dâhil ettiğini belirtiyor. Akşam ekranın başında bir sonraki bölüm otomatik açıldığında seçim yapmış olmuyorsun. Önceden belirlenmiş küçük bir liste, seçimi sana geri verir. Ayda bir kitap, bir film ve bir albüm yeter. Önümüzdeki ay için her birinden birini yaz, kitabı çantana koy ve akşam dizisinin yerine ilk yirmi dakikayı ona ayır.