Küçük Şeyler

1. Büyük kırgınlıklar küçük başlar

“Küçük bir ihmal koca sevgiyi yıkar mı?”

Kitabın ana fikri adında saklı: ilişkilerde farkı çoğu zaman büyük olaylar değil, küçük şeyler yaratır. Bir kelime, bir yüz ifadesi, unutulan bir selam karşındakinin içinde sandığından uzun yaşayabilir. Tersi de doğru: küçük bir incelik ilişkiye sessizce güç katar. Diyelim ki iş arkadaşın bir sunumu bitirdi ve sen eline sağlık demeden ekranına döndün. Senin için sıradan bir an; onun içinse görülmemiş olmak. Aylar sonra aranızdaki soğukluğun kaynağını ararken bu tür anların birikimini fark etmezsin bile. Uygulama ipucu: Bugün çevrendeki üç kişiye küçük ama içten bir teşekkür ya da takdir cümlesi söyle.

2. Onun gözlüğüyle bakmak

“Çözüm sunmak bazen kapıyı kapatır.”

Dökmen, Türkiye'de empati denince akla gelen ilk isimlerden biri; bu kitapta da empatiye ayrı bir başlık açıyor. Empati, karşındakinin duygu ve düşüncelerini onun yerine geçerek anlamaya çalışmak ve bunu ona hissettirmek demek. Acımak ya da hemen akıl vermek değil. Mesela arkadaşın sınavı kötü geçtiği için üzgün. Boş ver, hayat bu değil demek yerine, o kadar çalıştıktan sonra böyle olması gerçekten can sıkıcı demek, yaşadığını ciddiye aldığını gösterir. Akıl vermeye sonra da sıra gelir. Uygulama ipucu: Birisi derdini anlatınca ilk cümlende çözüm önerme. Önce ne hissettiğini anladığını söyle, sonra sorarak devam et.

3. Önyargı perdesini aralamak

“Sanıyorsun ama gerçeği bilmiyorsun.”

Kitabın bir bölümü, dünyaya yalnızca kendi gözümüzden bakmayı, yazarın deyişiyle öteki-bilmezliği ve benmerkezciliği ele alıyor. Birini tanımadan kafamızda bir etiket hazırlıyor, sonra yalnızca o etiketi doğrulayan şeyleri görüyoruz. Diyelim ki yeni taşınan komşunun kıyafetinden ya da şivesinden onun hakkında bir hüküm verdin ve asansörde selamı bile kestin. Belki de apartmandaki en yardımsever insanı kaçırıyorsun. Önyargı sadece karşındakine haksızlık değil, senin dünyanı da daraltır. Uygulama ipucu: Birisi hakkında hızlı bir yargıya vardığında kendine sor: Bunu gerçekten biliyor muyum, yoksa tahmin mi ediyorum? Cevap tahminse, ona bir sohbet şansı ver.

4. Söylediğin değil, duyulan önemli

İletişim hataları kitabın üzerinde durduğu konular arasında. Çoğu zaman ne söylediğimize odaklanıyoruz, oysa karşı tarafa tonumuz, zamanlamamız ve yüz ifademizle birlikte bir bütün ulaşıyor. Dinliyormuş gibi yapmak, sözü kesmek, karşındakinin cümlesini onun yerine bitirmek küçük ama yıpratıcı alışkanlıklar. Mesela akşam yemeğinde eşin gününü anlatırken sen bir yandan telefondan maç sonuçlarına bakıyorsun. Hı hı desen de dinlenmediğini çok iyi anlar. Uygulama ipucu: Önemli bir konuşmada telefonu ters çevir ya da başka odaya bırak. Karşındakinin cümlesi bitmeden cevabını hazırlamayı da bırak, önce gerçekten dinle.

5. Çocuk da bir muhatap

Kitabın konuları arasında çocuklarla iletişim de var. Yetişkinler çocukla konuşurken çoğu zaman emir verir, kıyaslar ya da duygularını küçümser. Bunlar küçük görünür ama çocuğun kendine bakışında iz bırakabilir. Diyelim ki yeğenin karnesini gösteriyor ve sen ilk iş matematik neden düşük diye soruyorsun. Oysa önce emeğini görmek, sonra merakla konuşmak onu savunmaya itmez. Kıyaslama da benzer: bak kuzenin ne güzel çalışıyor cümlesi motivasyon değil, kırgınlık üretir. Uygulama ipucu: Bir çocukla konuşurken göz hizasına in, sözünü kesmeden dinle ve eleştiriden önce gördüğün bir çabayı söyle.

6. Eşler arasında ihmal edilenler

Eşler arasındaki iletişim de kitabın ele aldığı başlıklardan. Uzun ilişkilerde insanlar birbirini ezbere bildiğini sanır ve küçük incelikleri bırakır. Teşekkür etmek, günün nasıl geçti diye gerçekten merak etmek, önemli bir günü hatırlamak gereksiz görülmeye başlar. Bu tür ihmaller zamanla ilişkiyi aşındırabilir, ilgiyle yapılan küçük jestler ise onu güçlendirir. Mesela eşin yorgun döndüğü bir akşam onu evdeki dağınıklıktan şikâyet ederek karşılıyorsun. Bir hoş geldin ve bir bardak çay, aynı akşamı bambaşka bir yere götürebilirdi. Uygulama ipucu: Bu hafta eşine ya da yakınına, alıştığın için artık teşekkür etmediğin bir şey için teşekkür et.

7. Rollerimizi fark etmek

Kitap gündelik hayatta üstlendiğimiz rollere ve toplumsal cinsiyet eşitliğine de değiniyor. Anne, baba, yönetici, büyük kardeş; her rol bazı davranışları bize doğal gösterir ve bazen ilişkiyi zorlaştırır. Evdeki işlerin kimin üstüne düşeceğini hiç sormadan varsaymak bunun tanıdık bir örneği. Diyelim ki bayram hazırlığında mutfaktaki herkes kadın, salondaki herkes erkek. Bu çoğu zaman kötü niyetten değil, alışkanlıktan doğar. Ama alışkanlık fark edilmedikçe değişmez. Uygulama ipucu: Ailede ya da işte, sadece hep öyle olduğu için üstlendiğin ya da başkasına bıraktığın bir işi fark et ve bir kez de rolleri değiştirmeyi dene.

8. Yaşama sevinci de bir beceri

Kitabın uğradığı bir başka konu yaşama sevinci. Mutluluğu terfiye, tatile ya da yeni bir eve bağladığımızda, aradaki günleri bekleme salonu gibi yaşıyoruz. Oysa küçük şeylere dikkat etmek sadece ilişkileri değil, insanın kendi gününü de değiştirebilir. Mesela sabah metrobüste yer bulamadın diye bütün günü kötü ilan edebilirsin. Ya da simitçiden aldığın sıcak simiti, bir arkadaşının komik mesajını fark edip günü dengeleyebilirsin. Bu her şey güllük gülistanlık demek değil; sadece iyi olanı da görmek. Uygulama ipucu: Akşam yatmadan önce gün içinde seni gülümseten küçük bir şeyi not et.