Etkili İnsanların 7 Alışkanlığı

1. Teknikten önce karakter

“Sürekli meşgulsün ama ne oldu?”

Covey, başarı üzerine yazılanların zamanla kişilik tekniklerine kaydığını söyler: gülümse, olumlu konuş, iyi bir izlenim bırak. Ona göre kalıcı etki ise dürüstlük, sabır ve adalet gibi ilkelere dayanan karakterden gelir. Bunu görmek için önce olaylara baktığın gözlüğü fark etmen gerekir. Covey buna paradigma der. Metrobüste sürekli bağıran çocuğuna hiçbir şey demeyen bir babaya kızdığını düşün. Sonra adamın az önce hastaneden döndüğünü öğreniyorsun. Durum aynı, ama bakışın bir anda değişiyor. Sen ne yapabilirsin: birine kızdığında, onun durumunu senin göremediğin bir açıdan düşünmeye çalış.

2. Uyaranla tepki arasındaki boşluk

“Söndürdüğün yangınlar gerçekten senin mi?”

İlk alışkanlık sorumluluğu üstlenmekle ilgili. Covey'e göre başımıza gelenle verdiğimiz tepki arasında bir boşluk vardır ve o boşlukta seçim yaparız. Proaktif insan olaylara göre değil, değerlerine göre davranır. Covey ilgi alanı ile etki alanını ayırır. Hava durumu, döviz kuru ya da trafik ilgi alanındadır. Ne kadar konuşursan konuş değişmez. Kendi hazırlığın ve tepkin ise etki alanındadır. Çay ocağında sürekli müdürü şikâyet eden biri enerjisini değiştiremediği bir şeye harcar. Enerjisini kendi işini iyileştirmeye veren biri etki alanını genişletir. Sen ne yapabilirsin: bugün dert ettiğin şeyleri iki sütuna ayır ve etkileyebildiklerine odaklan.

3. Önce varılacak yeri çizmek

“Merdiven yanlış duvara dayalıysa?”

İkinci alışkanlık, bir işe başlamadan önce sonunda nereye varmak istediğini netleştirmek. Covey her şeyin iki kez yaratıldığını söyler: önce zihinde, sonra gerçekte. Bir evin önce planı çizilir, sonra temeli atılır. Hayatta da böyle. Covey bunun için kişisel bir misyon metni yazmayı önerir: kim olmak istiyorsun, neye değer veriyorsun, insanlar seni nasıl hatırlasın? Bu soruyu sormadan yıllarca terfi merdiveni tırmanan biri, sonunda merdivenin yanlış duvara dayalı olduğunu fark edebilir. Önemli bir sınav ya da kariyer kararı öncesinde bu netlik yolunu kolaylaştırır. Sen ne yapabilirsin: kendi değerlerini anlatan beş cümlelik bir metin yaz ve ayda bir yeniden oku.

4. Acil olanla önemli olanı ayırmak

Üçüncü alışkanlık, ikinci alışkanlıkta belirlediğin şeyi günlük hayata taşımak. Covey işleri acil ve önemli olmalarına göre dört bölgeye ayırır. Çoğumuz günü acil işlerle geçiririz: çalan telefon, sürekli düşen WhatsApp mesajları, son dakika talepleri. Covey'e göre asıl fark, acil olmayan ama önemli işlerde yaratılır. Spor, ilişkiler, öğrenme, planlama bu bölgededir. Kimse seni bunlar için aramaz, o yüzden hep ertelenir. Sonra o ertelenen işler bir gün kriz olarak geri döner. Önemli ama acil olmayan işlere zaman ayıran biri daha az yangın söndürür. Sen ne yapabilirsin: pazar akşamı haftanı planlarken önce önemli ama acil olmayan iki işe takvimde yer aç.

5. Herkesin kazandığı anlaşmalar

Dördüncü alışkanlık, ilişkileri bir yarış gibi değil, ortak bir alan gibi görmek. Covey'e göre uzun süreli ilişkilerde biri sürekli kaybediyorsa sonunda iki taraf da kaybeder. Bunu duygusal banka hesabı benzetmesiyle anlatır. Verdiğin sözü tutmak, nezaket, özür dilemek hesaba para yatırır. Sözünü unutmak, arkadan konuşmak hesaptan çeker. Hesap doluysa küçük bir hata ilişkiyi sarsmaz. Ev arkadaşınla ev işleri konusunda tartıştığını düşün. Biri kazanıp öteki küsmek yerine ikinizin de işine gelen bir düzen bulmak mümkündür. Bulamazsanız anlaşmamak da bir seçenektir. Sen ne yapabilirsin: bu hafta önemli bir ilişkinde hesaba küçük ama düzenli bir yatırım yap.

6. Önce anla, sonra anlaşıl

Beşinci alışkanlık dinlemekle ilgili. Covey'e göre çoğumuz karşımızdakini anlamak için değil, cevap vermek için dinleriz. Konuşurken bir yandan kafamızda kendi cevabımızı hazırlarız. Önerdiği şey empatik dinleme: karşındakinin hem söylediğini hem de hissettiğini anlamaya çalışmak, onu kendi sözlerinle geri yansıtmak. Bir çocuğun okuldan dönüp artık okula gitmek istemiyorum dediğini düşün. Hemen nasihata geçmek yerine bugün seni bir şey mi üzdü diye sormak konuşmanın kapısını açar. Anlaşıldığını hisseden insan seni dinlemeye de hazır hale gelir. Sen ne yapabilirsin: bir sonraki tartışmada, kendi fikrini söylemeden önce karşındakinin görüşünü onun onaylayacağı şekilde özetle.

7. Farklılıktan doğan ortak güç

Altıncı alışkanlık sinerji. Covey'e göre farklı bakış açılarına sahip insanlar birbirini gerçekten dinlediğinde, ikisinin de tek başına bulamayacağı çözümler ortaya çıkar. Bunun için farklılığı bir tehdit olarak değil, bir kaynak olarak görmek gerekir. Bir ofis toplantısında satışçı müşteriyi, mühendis maliyeti, tasarımcı kullanıcıyı düşünür. Herkes kendi fikrini savunursa en güçlü olan kazanır. Herkes ötekinin kaygısını anlamaya çalışırsa üçüncü bir yol bulunabilir. Bu, önceki alışkanlıkların üstüne kurulur. Güven ve dinleme olmadan sinerji olmaz. Sen ne yapabilirsin: seninle aynı fikirde olmayan birine fikrinin sana neyi gösterdiğini sor.

8. Testereyi bilemek: kendini yenilemek

Son alışkanlık, diğer altısını mümkün kılan bakım. Covey, saatlerdir kör bir testereyle ağaç kesen ve bilemeye vakti olmadığını söyleyen bir oduncu benzetmesi kullanır. Kendini dört alanda yenilemeyi önerir: beden, zihin, ruh ve ilişkiler. Spor, okumak, düşünmek ya da dua etmek, sevdiklerinle vakit geçirmek bunun parçasıdır. Covey bunu üretim ile üretme kapasitesi arasındaki denge olarak da anlatır. Hiç dinlenmeden fazla mesaiye kalan biri kısa vadede çok iş çıkarır, ama bir süre sonra tükenir. Sen ne yapabilirsin: bu dört alanın her biri için haftada en az bir küçük etkinliği takvimine yaz.