İlişkilerde Yetişkin Olmak

1. Sevgi bir his değil, bir duruş

“İlişkide çocuk gibi mi küsüyorsun?”

Richo sevgiyi esas olarak bir duygu değil, karşındakiyle birlikte olabilme biçimi olarak tanımlar. Duygu gelir geçer; yetişkin sevgisi ise duygu zayıfladığında da orada kalabilmektir. Akşam yorgun eve gelen bir çifti düşün: Biri sinirli, öbürü suskun. Çekim o an azalmış olabilir, ama ikisi yine de aynı masaya oturup birbirine bakmayı seçebilir. Kitap, beş A'yı bu tutumun beş parçası olarak sunar: dikkat, kabul, takdir, şefkatli temas ve izin verme. Bugün bir ilişkini bu beş başlığa göre düşün ve hangisinin en zayıf kaldığını belirle.

2. Dikkat: Gözlerin de orada olsun

“Gerçekten dinliyor musun karşındakini?”

İlk A dikkattir: Karşındaki konuşurken aklının başka yerde olmaması. Richo'nun çerçevesinde ilişkide en çok yıpranan şey, bakılan ama görülmeyen insanın hissidir. Akşam yemeğinde telefon masadayken eşin ya da arkadaşın bir şey anlatıyorsa, bedenin oradadır ama dikkatin ekrandadır. Yazar önce karşındakinin yüzüne, sesine ve söylemediklerine bakmayı, sonra kendi içinde ne olduğuna kulak vermeyi önerir. Dikkat vermek hemen çözüm üretmek zorunda değildir. Bugün biriyle yapacağın ilk sohbette telefonunu ters çevir ve onu bir dakika boyunca tam dikkatle dinle.

3. Kabul: Onarılacak biri olarak bakma

“Gerçek sevgi kabul etmekle başlar.”

Kabul, onaylamak ya da pes etmek değildir; karşındakini ve kendini olduğu gibi görmeye razı olmaktır. Birçok çatışmanın ortak kökü, karşındakini değiştirme çabasıdır. Eşinin geç kalmasına her seferinde aynı sinirle karşılık verip onun farklı biri olmasını bekliyorsan, kabulden uzaksın demektir. Kabul, bunun onun bir özelliği olduğunu görüp ne yapıp ne yapmayacağına buna göre karar vermektir. Zarar veren bir davranışı kabul etmek zorunda değilsin; kabul ile onay aynı şey değil. Karşındaki biri hakkında değiştirmeye uğraştığın bir özelliği düşün; bu yedi gün boyunca onu düzeltmeye kalkmamayı dene ve yalnızca gözle.

4. Takdir: Hem yeteneği hem sınırı görmek

Takdir etmek, karşındakinin armağanlarına olduğu kadar sınırlarına, özlemlerine ve insan olmanın zorluğuna da değer vermektir. Yalnızca iyi yanları alkışlamak değil. Arkadaşın cömert ama düzensiz, eşin çalışkan ama duygularını anlatmakta zorlanan biri olabilir. Takdir bu iki yanı birlikte görür ve ona bir insan olarak saygı duyar. Richo'nun çizgisinde bu, kendin için de geçerlidir: Eksiklerini görüp kendini yine de değerli bulmak. Bugün birine, sonucu değil çabasını gördüğün için somut bir teşekkür mesajı gönder.

5. Şefkatli temas: Saygılı dokunuşun dili

Richo, beş A'dan biri olarak saygılı dokunuşu sayar: sarılma, el tutma, omuza dokunma. Fikir şu: İnsan yalnızca sözle değil, bedensel yakınlıkla da güvende hisseder. Burada anahtar kelime saygı; temas karşındakinin sınırına ve rızasına göre olur. Zor bir gün geçiren bir yakının yanında ne diyeceğini bilmediğin anlarda yanına oturup elini tutmak, bazen on cümleden fazlasını söyler. Dokunmaktan rahat etmeyen insanlara bu yolu zorlama; sıcak bir cümle de aynı amaca hizmet edebilir. Bu hafta sevdiğin birine rızasını sorarak sarıl ya da içten bir cümle söyle.

6. İzin vermek: Kontrol isteğini gevşet

Beşinci A, izin vermek: Hayatın ve sevginin kontrol edilmeye çalışılmadan açılmasına razı olmak. İlişkide kontrol çoğu zaman sevgi kılığına girer: Nerede olduğunu sormak, konuşmayı yönlendirmek, sonucu önceden ayarlamak. Richo'nun çerçevesinde bunun altında çoğu zaman korku yatar. Arkadaşın yeni bir iş teklifini düşünürken ona hemen karar verdirmek yerine alanı geniş bırakmak, izin vermenin küçük bir örneğidir. İzin vermek pasif kalmak demek de değildir; kendi payını yapar, sonucu bırakırsın. Kontrol ettiğin küçük bir şeyi bul ve önümüzdeki yedi gün ona karışma.

7. Eski evin kuralları yeni evde

Richo'ya göre yetişkin ilişkilerimizin birçok kalıbı, çocuklukta öğrendiğimiz ilk bağlardan beslenir. Küçükken ilgi ancak başarılı olunca geldiyse, bugün partnerinin dikkatini kazanmak için durmadan performans sergileyebilirsin. Çatışma korkulacak bir şeyse, tartışma çıkınca sessizce çekilirsin. Bu kalıpları fark etmek onları hemen çözmez, ama tepkinle şimdiki durum arasında bir boşluk açar. Kimseyi suçlamadan, merakla yap. Son zamanlarda ilişkinde tekrar eden bir tepkini hatırla ve bunu çocukken sana tanıdık gelen bir sahneyle yan yana koy.

8. Terk edilme ve boğulma korkusu arasında

Kitap iki zıt korkuya dikkat çeker: Terk edilme ve boğulma. Biri partnerinin gitmesinden korkarken, öbürü yakınlaştıkça kendinden bir şey kaybedeceğinden korkar. İkisi de sınır ve öfke konusunda sorun doğurabilir. Richo'ya göre sağlıklı sınırlar koymak ve öfkeyi yapıcı biçimde dile getirmek bu gerginliği azaltır. Gündelik bir örnek: Hafta sonu planında sürekli onay arayan biriyle bütün zamanını kendine ayırmak isteyen biri aynı evde zorlanabilir. Duyguyu suçlamadan kurulan bir cümle işe yarar: Böyle olunca üzülüyorum, şunu istiyorum. Kendi korkunu adlandır ve ihtiyacını tek cümleyle yaz.