59 Saniye

1. Sadece hayal etmek yetmez

“Bir dakikada hayatın değişebilir mi?”

Kitabın en çarpıcı mesajlarından biri: hedefine ulaştığını hayal etmek tek başına işe yaramıyor, hatta bazen geri tepebiliyor. Wiseman'ın aktardığı araştırmalara göre, mükemmel sonucu kafasında canlandırmakla yetinen insanlar engellere hazırlıksız yakalanabiliyor ve daha az ilerliyor. Hayalin tadına önceden bakınca harekete geçme isteği de sönebiliyor. Diyelim ki sınavda derece yaptığını, ailenin seninle gurur duyduğunu hayal ediyorsun. Güzel bir his, ama yarın sabah hangi konuyu çalışacağını söylemiyor. Uygulama ipucu: Hayalini kurduktan sonra yolundaki olası bir engeli ve onu nasıl aşacağını da mutlaka düşün, sonra ilk küçük adımı yaz.

2. Hedefi küçük adımlara böl

“Küçük bir teşekkür zihnini aydınlatır.”

Peki ne işe yarıyor? Wiseman, hedeflerine ulaşan insanların ortak alışkanlıkları olduğunu anlatıyor. Bunlar büyük hedefi küçük adımlara bölmek, hedefi çevresine söylemek, kazanılacakları düşünmek ve ilerlemeyi kayıt altına almaktır. Yani irade gücüne güvenmek yerine kendini taahhüde bağlayan küçük düzenekler kuruyorsun. Mesela yeni yılda spora başlayacağım dedin. Bunu pazartesi ve perşembe akşam yedide salona gideceğim diye somutlaştırıp bir arkadaşınla paylaşırsan ertelemek zorlaşır. Takvime attığın çarpılar da ilerlemeyi görünür kılar. Uygulama ipucu: Bir hedefini bugün üç somut adıma ayır ve ilkine tarih koy.

3. Kalemle gelen iyi hal

“Gülümsemek beynine neşe sinyali verir.”

Kitapta en kolay uygulanan önerilerin başında yazmak geliyor. Wiseman, minnet duyduğun şeyleri düzenli olarak yazmanın ruh hâline iyi gelebildiğini gösteren araştırmaları aktarıyor. Benzer şekilde duygularını ve deneyimlerini kâğıda dökmek, yaşadıklarını anlamlı bir hikâyeye dönüştürmene yardım edebiliyor; kafada dönüp duran düşünceler ise çoğu zaman yerinde sayıyor. Diyelim ki iş yerinde berbat bir hafta geçirdin. Akşam on dakika ne olduğunu ve ne hissettiğini yazmak, aynı olayı yatakta saatlerce evirip çevirmekten daha rahatlatıcı olabilir. Uygulama ipucu: Bu hafta her akşam minnet duyduğun üç şeyi yaz. Ciddi bir sıkıntı yaşıyorsan bir uzmana danış.

4. İsteğin karşı tarafa ne bırakıyor

Wiseman, duyguların yalnızca bedeni etkilemediğini, bedenin de duyguları etkileyebildiğini anlatıyor. Kitapta, dişlerinin arasında yatay bir kalem tutarak yüz kaslarını gülümseme pozisyonuna sokmanın ya da dik oturmanın ruh hâlini biraz iyileştirebildiğini gösteren deneylerden söz ediliyor. Bu etkiler sonraki büyük tekrar çalışmalarında tartışıldı; etki varsa bile küçük görünüyor. Yani bu ciddi bir üzüntünün çaresi değil; ama kötü bir anda küçük bir itme sağlayabilir. Mesela trafikte sıkışıp kaldın ve sinirlerin gerildi. Omuzlarını geriye alıp dik oturmak ve bilerek gülümsemek, en azından öfkenin tırmanmasını yavaşlatabilir. Uygulama ipucu: Zor bir telefon görüşmesinden önce otuz saniye dik dur ve gülümse. Fark var mı, kendin gözlemle.

5. İsteğini sunmanın küçük incelikleri

Kitabın ikna bölümünde sosyal psikolojinin bilinen birkaç tekniği var. Bunlardan biri, önce büyük bir istekte bulunup reddedilince asıl istediğin daha küçük şeye geçmek: karşındaki ikinci isteği bir uzlaşma gibi algılayıp kabule daha yatkın oluyor. Wiseman ayrıca karşındakinin konuşma biçimini ve duruşunu hafifçe yansıtmanın yakınlık hissini artırabildiğini gösteren araştırmalara değiniyor. Diyelim ki apartman toplantısında baştan sona yeni bir otopark düzeni önerdin ve reddedildi. Ardından sadece girişe bir uyarı levhası önerdiğinde kabul görme şansın artabilir. Uygulama ipucu: Bu teknikleri birini kandırmak için değil, adil bir orta yol bulmak için kullan.

6. İlişkide olumlu sözün ağırlığı

İlişkiler bölümünde Wiseman, eleştiriden çok daha fazla olumlu söz paylaşan çiftlerin daha sağlam ilişkiler kurduğunu gösteren araştırmalardan söz ediyor. Psikolog John Gottman'ın araştırmalarından gelen sık anılan bir ölçü var: tartışma anlarında her olumsuz söze karşılık yaklaşık beş olumlu söz. Bunu kesin bir eşik değil, kaba bir pusula gibi düşün. Partnerine duyduğun sevgiyi yazıya dökmenin de ilişkiye iyi gelebileceğini anlatıyor. Mesela eşinle bütün hafta faturalar, kira ve misafir listesi üzerine konuştun ve hepsi küçük şikâyetlerle doluydu. Araya bir teşekkür, bir iltifat, ortak bir anının hatırlatılması eklemek dengeyi kurar. Uygulama ipucu: Bugün sevdiğin birine, ondan hoşlandığın bir özelliği anlatan kısa bir mesaj at. Eleştirmeden önce de olumlu bir şey söyle.

7. Ortam da düşünmene yardım eder

Wiseman, yaratıcılık ve iyi oluş için çevrenin de önemli olabileceğini gösteren deneylere değiniyor. Doğa manzarası, odadaki bitkiler ya da yeşil tonlar gibi küçük ayrıntıların ruh hâline ve yaratıcı düşünmeye katkı sağlayabildiğini aktarıyor. Bunlar mucize değil; ama ortamı biraz düzenlemek, kendini zorlamaktan daha kolay. Diyelim ki evde ders çalıştığın masa, duvara bakan karanlık bir köşede. Masanı pencereye yaklaştırmak ya da yanına bir saksı koymak küçük ama hoş bir değişiklik olabilir. Kitabın genel tavrı da bu: büyük devrimler yerine kanıta dayalı küçük dokunuşlar. Uygulama ipucu: Bu hafta çalıştığın alana doğadan bir parça ekle ve nasıl hissettiğine dikkat et.

8. Beden de duyguya yol gösterir

Wiseman, duyguların yalnızca bedeni etkilemediğini, bedenin de duyguları etkileyebildiğini anlatıyor. Kitapta, dişlerinin arasında yatay bir kalem tutarak yüz kaslarını gülümseme pozisyonuna sokmanın ya da dik oturmanın ruh hâlini biraz iyileştirebildiğini gösteren deneylerden söz ediliyor. Bu etkiler sonraki büyük tekrar çalışmalarında tartışıldı; etki varsa bile küçük görünüyor. Yani bu ciddi bir üzüntünün çaresi değil; ama kötü bir anda küçük bir itme sağlayabilir. Mesela trafikte sıkışıp kaldın ve sinirlerin gerildi. Omuzlarını geriye alıp dik oturmak ve bilerek gülümsemek, en azından öfkenin tırmanmasını yavaşlatabilir. Uygulama ipucu: Zor bir telefon görüşmesinden önce otuz saniye dik dur ve gülümse. Fark var mı, kendin gözlemle.