Ölmek İstiyorum Ama Tteokbokki de Yemek İstiyorum

1. Hafif depresyon da gerçektir

“Gülerken için acıyor mu bazen de?”

Distimi, yıllarca süren düşük bir hüzün hâlidir. Yataktan çıkamayacak kadar ağır olmayabilir. İşe gidersin, toplantıda gülersin, akşam arkadaşlarınla yemek yersin. Ama eve dönünce içinde bir boşluk kalır. Yazar uzun süre bunun bir sorun olduğunu düşünmez, çünkü hayat devam ediyordur. Senin de aklından şu geçebilir: Benden kötü durumda olanlar var, benim neyim var ki. Kitap bu düşünceye nazikçe itiraz eder. Acıyı başkasınınkiyle kıyaslamak onu küçültmez, sadece seni yardım istemekten alıkoyar. Adı ne olursa olsun, seni yoran bir hâl ciddiye alınmayı hak eder. Uzun süredir böyle hissediyorsan bir ruh sağlığı uzmanıyla konuşmak iyi bir adımdır.

2. Kendine dışarıdan bakmak

“Kusursuz değilsen değersiz misin?”

Kitabın sıra dışı yanı biçimidir. Yazar seanslarını kaydetmiş ve konuşmaları yazıya dökmüştür. Okurken bir terapi odasına misafir olmuş gibi hissedersin. Bu yöntem yazara da yarar: kendi sözlerini kâğıtta görünce, aynı düşünceye tekrar tekrar döndüğünü fark eder. Sen de bunu küçük ölçekte deneyebilirsin. Zor geçen bir günün akşamında üç şeyi not et: ne oldu, ne hissettim, kafamdan ne geçti. Bir hafta sonra notlarına bak. Belki her eleştiride aynı cümleyi kurduğunu göreceksin. Kalıbı görmek, onu değiştirmenin ilk adımıdır. Bu notlar, bir uzmanla görüşürken de işine yarar.

3. Ya hep ya hiç tuzağı

“Küçük bir tat koca günü kurtarır.”

Kitapta sık dönen bir tema, uç düşünme alışkanlığıdır. Bir arkadaş mesajına geç dönünce benden sıkıldı diye düşünmek. Bir işte hata yapınca ben zaten beceriksizim demek. Arada kalan geniş alanı görmemek. Yazar, yazdıkça bu kalıbı fark etmeye başlar. Sen de bir dahaki sefere kendine şu soruyu sor: Bunun başka bir açıklaması olabilir mi? Arkadaşın belki metrobüste sıkışmıştır, belki telefonu şarjda kalmıştır. Tek bir olay bütün hikâyeni yazmaz. Siyah ile beyaz arasındaki griyi görmeye başladığında, duyguların da biraz yumuşar.

4. Başkalarının gözünde kendini aramak

Yazar, başkalarının onu nasıl gördüğüne fazlasıyla takılır. Görünüşüyle ilgili kaygıları da bu yüzden ağırlaşır. Başkalarının yüzlerini beğenip kendi yüzünü sevmekte zorlanır. Bu döngü sana da tanıdık gelebilir: paylaştığın fotoğrafın beğeni sayısını kontrol edip duruyorsun ya da toplantıdan sonra söylediğin her cümleyi kafanda tekrar oynatıyorsun. Kitap, değerini başkasının onayına bağladığında sürekli tetikte yaşayacağını gösterir. Küçük bir egzersiz: bugün kimseye göstermeyeceğin, sadece senin için yaptığın bir şey seç. Bir yürüyüş, bir resim, bir tarif. Kimse görmese de değerli olduğunu hissetmeye çalış.

5. Küçük bir istek, büyük bir ip

Kitabın adı bir çelişkiyi anlatır: her şeyden vazgeçmek istediğin bir günde bile canın sevdiğin bir yemeği çekebilir. Yazar bu çelişkiyi utanılacak bir şey olarak görmez. Tersine, içindeki yaşama isteğinin küçük bir işareti olarak okur. Senin için bu belki sıcak bir simit, sevdiğin bir dizinin yeni bölümü ya da kedinin kucağına gelmesidir. Zor günlerde büyük anlamlar aramak yorucu olabilir. O gün sadece bu küçük şeye tutun. Bir kâğıda seni bir anlığına iyi hissettiren şeylerin listesini yaz ve görünür bir yere as. Kötü bir anda düşünmek zorlaşır, liste senin yerine hatırlar.

6. Yardım istemek güçtür

Yazar bir gün bir uzmana gitmeye karar verir ve kitap bu kararla mümkün olur. Pek çok insan psikiyatriste gitmeyi zayıflık ya da abartı sayar. Oysa diş ağrın olsa beklemezsin. Uzun süredir isteksizsen, uykun ve iştahın değiştiyse, eskiden sevdiğin şeyler artık sana bir şey ifade etmiyorsa bir uzmanla konuşmak iyi bir adımdır. Aile hekimine gidip yönlendirme isteyebilirsin. Kendine zarar verme düşünceleri aklından geçiyorsa bunu bekletme. Güvendiğin birine hemen anlat ve acil durumda 112'yi ara. Yardım istemek, kendine gösterebileceğin en cesur özenlerden biridir.

7. İyileşme düz bir çizgi değil

Kitap mucizevi bir iyileşme hikâyesi anlatmaz. Yazar bazı haftalar daha iyi hisseder, sonra yeniden dibe vurur. Bu inişli çıkışlı yol, okura dürüst bir mesaj verir: kötü bir gün, bütün emeğinin boşa gittiği anlamına gelmez. Spor salonuna düzenli gidip bir hafta hasta olduğunda her şeyi kaybettiğini düşünmezsin. Ruh sağlığı da böyledir. Kendine iyi günler kadar kötü günler için de yer aç. Bir kötü günün ardından kendini suçlamak yerine şunu sor: Bugün kendime nasıl biraz daha nazik davranabilirim? Küçük, düzenli adımlar, büyük ama seyrek çabalardan daha çok yol aldırır.

8. Maske yorar

Toplantıda gülümsüyor, arkadaşlarınla şakalaşıyor, eve gelince konuşacak hâlin kalmıyor mu? Yazar çevresinde destekleyen insanlar olduğu hâlde, içindeki ağırlığı sevdiklerinden saklar; sakin görünmeyi öyle iyi öğrenmiştir ki bu zamanla yorucu bir yük olur. Kitap, iyi görünmekle iyi olmak arasındaki farkı gösterir. Herkesin yanında kendini açmak zorunda değilsin, ama en az bir kişiyle maskesiz konuşabilmek yükü hafifletebilir. Bu hafta güvendiğin birine iyiyim demek yerine bugün biraz yorgunum gibi daha dürüst bir cümle söyle. Bu hâl uzun süredir sürüyorsa bir ruh sağlığı uzmanıyla görüşmeyi de düşün.