Bırak Yapsınlar Teorisi - Milyonlarca İnsanın Hayatını Değiştiren O Yöntem

1. Kontrol edemediğini bırakmak

“Başkalarını kontrolü bırak sen.”

Fikrin çıkış noktası sıradan bir aile anı. Robbins'in anlattığına göre oğlu Oakley'nin balo gecesi yaklaşırken, korsajdan akşam yemeği rezervasyonuna kadar her ayrıntıyı kendisi ayarlamaya çalışıyordu; oğlu ve arkadaşları ise baloya tako yiyerek gitmek istiyordu. Kızı araya girip onlara kendi planlarını kendilerinin yapmasına izin vermesini söyledi. Robbins bu anda, gündelik gerginliğin önemli bir kısmının başkalarının ne yapacağını yönetme çabasından doğduğunu gördü. Bu umursamazlık değil; elinde olanla olmayanı ayırmaktır. Bir gazete incelemesi yaklaşımı Stoacılık ve Huzur Duası gibi eski geleneklerle yan yana anıyor. Bir sonraki aile planında başkasına ait bir kararı üstlenmek üzereysen içinden kitabın iki kelimelik formülünü tekrarla ve son sözü o kararın asıl sahibine ver.

2. İkinci yarı: sıra bende

“Enerjini kendi yoluna harca.”

Kitap, yalnızca başkalarını serbest bırakmanın eksik kaldığını, hatta kişiyi yalnızlaştırabileceğini kabul eder. Bu yüzden fikre ikinci bir adım eklenir: Başkalarını bıraktıktan sonra kendi tepkinin sorumluluğunu almak. Robbins bu adımı İngilizcede Let Me diye adlandırır. Proje grubundaki iki arkadaşın haftalık çevrim içi toplantıya yine katılmadıysa, bırak katılmasınlar dersin; ardından görev dağılımını yazıya döküp kimin neyi üstlendiğini netleştirmek senin adımındır. Birincisi seni gereksiz öfkeden kurtarır, ikincisi edilgen kalmanı önler. İki adım birlikte kullanıldığında, gücü başkalarına devretmek yerine geri alırsın. Bütün yaklaşım iki kısa soruya sığar: Neyi bırakıyorum, peki şimdi ben ne yapacağım?

3. Ne düşünecekler sorusunu küçültmek

“Elalem ne der korkusu artık bitsin.”

Kitapta geniş yer tutan konulardan biri, başkalarının hakkımızda ne düşündüğüne dair kaygıdır. Robbins'e göre insanlar seni zaman zaman yanlış anlayacak, eleştirecek ya da hakkında hikâye kuracak; bunu engellemeye çalışmak yerine buna izin verip kendi değerlerine göre davranmak daha az yorar. Çocuğunu bir doğum günü partisine göndermediğin için okul velileri grubunda arkandan konuşulabilir. Bırak konuşsunlar; senin işin, kararının gerekçesini kendin için netleştirmek ve gerekiyorsa çocuğunla açıkça konuşmaktır. Herkesi memnun etme çabası, sonunda kimseyi tam olarak memnun etmez. Başkalarının ne diyeceği yüzünden ertelediğin bir kararı seç ve onu yalnızca kendi ölçütlerinle tarttığında atacağın ilk adımı bu ayın takvimine koy.

4. Başkasının kötü gününü taşımamak

Robbins'e göre yetişkinler de çocuklar kadar duygusaldır; yalnızca bunu saklamakta daha ustadırlar. Bu yüzden o, birinin kötü ruh hâlinin otomatik olarak senin sorunun olmadığını, önce kendi bedenindeki stres tepkisini yatıştırmanın önemli olduğunu anlatır. Sabah ekmek alırken fırıncı sana ters cevap verdiyse, bütün günü bunu düşünerek geçirmek zorunda değilsin. Bırak huysuz olsun; belki gece uyumadı, belki işleri kötü gidiyor. Senin elinde olan, birkaç derin nefes alıp tepkini seçmektir. Yazar burada duyguyu yok saymayı değil, ona kapılıp sürüklenmemeyi önerir. Kısa bir ölçüt: Başkasının sert sözü, ancak sen onu gün boyu zihninde tekrar ettikçe senin gününe dönüşür.

5. Kimseyi zorla değiştiremezsin

Kitabın öğretici fikirlerinden biri, yetişkinlerin ancak kendileri istediğinde değiştiğidir. Robbins, birini baskıyla, ısrarla ya da suçlayarak değiştirmeye çalışmanın genellikle direnç ürettiğini söyler ve bunun yerine istediğin davranışın örneği olmayı önerir; böylece karşındaki değişimi kendi fikri gibi sahiplenebilir. Babanın sigarayı bırakması için her ziyarette konuyu açmak, onu yalnızca savunmaya iter. Bırak kendi kararını versin; sen ise ona akşam yürüyüşlerinde eşlik etmeyi teklif edebilir, kendi davranışınla örnek olabilirsin. Bu, umursamamak değil, etkinin nerede başlayıp nerede bittiğini bilmektir. Değiştirmeye uğraştığın birini düşün ve ısrar yerine ona sunabileceğin küçük bir destek ya da örnek davranış belirle.

6. Dostluklar mevsim gibi değişir

Robbins yetişkin arkadaşlıklarına ayrıca kafa yorar. Ona göre yetişkinlikte dostluklar çoğu zaman yakınlık, zamanlama ve enerji gibi sıradan etkenlerle kurulur ya da zayıflar; bu yüzden uzaklaşan bir arkadaşı kişisel bir ret gibi okumak gerekmez. Çocuklar aynı okuldayken her hafta görüştüğün veli arkadaşınla, çocuklar okul değiştirince görüşmelerin seyrelmiş olabilir. Bırak değişsin; ardından sıra sende: Gerçekten özlediğin biri varsa onu sen ara, yeni ortamlarda yeni insanlara da alan aç. Yazar, dostlukta ilk adımı atmanın utanılacak bir şey olmadığını vurgular. Uzun süredir konuşmadığın bir tanıdığına kısa bir mesaj at ya da iş yerine yeni gelen biriyle bir kahve molası ayarla.

7. Kıyaslamayı pusulaya çevirmek

Robbins kıyaslamayı tamamen bastırılması gereken bir duygu olarak görmez. Onun yaklaşımında birini kıskandığında, o duygu çoğu zaman senin de istediğin bir şeye işaret eder. Lise arkadaşın yurt dışında yüksek lisansa kabul edildiğini paylaştığında içinde bir burukluk hissediyorsan, bu belki kendi yarım kalmış eğitim hayalinle ilgilidir. Bırak başarsınlar; sonra kendine, bu his bana neyi istediğimi söylüyor diye sor. Yazar, başkasının başarısının senin şansını azaltmadığını, aksine mümkün olanı gösterdiğini vurgular. Bu, gerçek engelleri yok saymak anlamına gelmez; yalnızca duyguyu bir bilgi kaynağı olarak kullanmaktır. Son zamanlarda kendini kıyasladığın birini düşün ve bu kıyasın sana kendi hedeflerin hakkında söylediği tek bir şeyi yaz.

8. Sevgide gerçeği görmek

Robbins aynı fikri romantik ilişkilere de uygular. Uyarısı açık: İnsanlar kim olduklarını davranışlarıyla gösterir; birinin potansiyeline bağlanıp bugünkü hâlini görmezden gelmek ise ileride daha büyük hayal kırıklıkları getirebilir. Nişanlın aile toplantılarına sürekli bahane bulup gelmiyorsa, bunu değiştirmeye uğraşmak yerine bu davranışın sana ne gösterdiğine dikkat etmek daha dürüsttür. Sonra karar senindir: Bu ilişkide neyi kabul edeceğini, neyi açıkça konuşacağını sen belirlersin. Elbette bu yaklaşım, kötü muameleye sessizce katlanmak anlamına gelmez. Bırakmak, gerçeği görmek içindir. İlişkinde sürekli umut bağladığın bir davranışı seç ve bir sonraki yüz yüze konuşmada, son aylarda gerçekte ne gördüğünü suçlamadan, kendi gözleminle anlat.